Analiza e REL/ A bie ndesh Ballkani i Hapur me Procesin e Berlinit?

BashkĂ«punimi ekonomik dhe liria e lĂ«vizjes duket se janĂ« kryefjalĂ« e objektivave tĂ« dy nismave qĂ« pĂ«rfshijnĂ« shtetet e Ballkanit PerĂ«ndimor: Procesi i Berlinit dhe Ballkani i Hapur. EkspertĂ« tĂ« politikave tĂ« Bashkimit Evropian dhe tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor thonĂ« se kĂ«to dy nisma – ndonĂ«se mbulojnĂ« çështje tĂ« ngjashme – dallojnĂ« nĂ« strukturĂ« dhe mund tĂ« bien ndesh me njĂ«ra-tjetrĂ«n. Procesi i Berlinit ka nisur nĂ« vitin 2014 me iniciativĂ«n e kancelares sĂ« atĂ«hershme gjermane, Angela Merkel.

Ndër qëllimet kryesore të këtij procesi janë: përmirësimi i bashkëpunimit rajonal dhe integrimi evropian i rajonit të Ballkanit Perëndimor. Procesi fokusohet në lëvizjen e lirë të njerëzve, shërbimeve, mallrave dhe kapitalit.

Fusha të tjera të veprimit në kuadër të tij janë: zgjidhja e çështjeve të brendshme dhe dypalëshe, si dhe pajtimi mes shoqërive të rajonit. Ky proces përfshin të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor: Kosovën, Shqipërinë, Serbinë, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Bosnje e Hercegovinën.

Shtetet pjesëmarrëse të BE-së janë: Austria, Bullgaria, Kroacia, Franca, Greqia, Gjermania, Polonia, Sllovenia dhe Italia. Ballkani i Hapur, në anën tjetër, është një nismë e vitit 2019, e iniciuar nga udhëheqësit e Shqipërisë, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut. Asaj nuk i janë bashkuar ende tri vendet tjera të Ballkanit Perëndimor: Kosova, Mali i Zi dhe Bosnje e Hercegovina. Sipas iniciatorëve, Ballkani i Hapur synon thellimin e bashkëpunimit ekonomik midis vendeve pjesëmarrëse, rritjen e shkëmbimit tregtar dhe lirinë e lëvizjes.

Toby Vogel, ekspert pĂ«r BE-nĂ« dhe Ballkanin PerĂ«ndimor, me seli nĂ« Bruksel, thotĂ« se tĂ« dyja kĂ«to nisma ndajnĂ« njĂ« filozofi tĂ« pĂ«rbashkĂ«t. “Filozofia bazike Ă«shtĂ« se politikat e rajonit janĂ« aq tĂ« vĂ«shtira dhe me ndasi, kĂ«shtu qĂ« duhet fokusuar nĂ« objektiva tĂ« arritshme, sidomos nĂ« fushĂ«n e ekonomisĂ«, si: hapja e kufijve, stimulimi i tregtisĂ«, integrimi i tregut, lĂ«vizja e njerĂ«zve etj.”, thotĂ« Vogel pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«. NĂ« teori, sipas tij, dy nismat plotĂ«sojnĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«n ose mbulojnĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«. “NĂ«se, pĂ«r shembull, Serbia dhe ShqipĂ«ria i hapin kufijtĂ« pĂ«r studentĂ«, biznesmenĂ«, i njohin diplomat e njĂ«ra-tjetrĂ«s etj., kjo Ă«shtĂ« qartazi njĂ« gjĂ« e mirĂ« dhe do tĂ« kishte rol [edhe nĂ« atĂ« qĂ« mbulon Procesi i Berlinit]”, thotĂ« Vogel.

GjithĂ«pĂ«rfshirja – hendeku kryesor mes dy proceseve
Ajo qĂ« i dallon dy nismat Ă«shtĂ« qartazi numri i shteteve tĂ« pĂ«rfshira nĂ« to. Vogel thotĂ« se Procesi i Berlinit “ka ardhur nga lart poshtĂ«â€, pĂ«rkatĂ«sisht si iniciativĂ« e njĂ« shteti tĂ« BE-sĂ« pĂ«r rajonin, dhe pĂ«rfshin tĂ« gjashtĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor, ndĂ«rsa Ballkani i Hapur ka origjinĂ«n nĂ« Ballkan.

“
kjo Ă«shtĂ« arsyeja pĂ«rse shumĂ« njerĂ«z nĂ« rajon e shohin kĂ«tĂ« iniciativĂ« [tĂ« Ballkanit tĂ« Hapur] si njĂ« vegĂ«l pĂ«r ndikimin serb, e nĂ« mĂ«nyrĂ« indirekte edhe pĂ«r ndikimin rus apo kinez”, thotĂ« Vogel. Sipas tij, “frika” e shteteve mospjesĂ«marrĂ«se nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor mund tĂ« jetĂ« e justifikuar, nĂ«se merren parasysh “personalitetet ku e ka origjinĂ«n”. NjĂ« nga iniciatorĂ«t e Ballkanit tĂ« Hapur Ă«shtĂ« presidenti i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq, vendi i tĂ« cilit nuk e njeh pavarĂ«sinĂ« e KosovĂ«s.

Vogel thotĂ« se edhe BE-ja, tash pĂ«r tash, ka njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« komplikuar me Ballkanin e Hapur, pĂ«r faktin se “nuk Ă«shtĂ« plotĂ«sisht e qartĂ« se cili Ă«shtĂ« synimi i tij”, duke qenĂ« se ekziston Procesi i Berlinit. NĂ« njĂ« deklaratĂ« mĂ« 14 qershor, presidenti i KĂ«shillit Evropian, Charles Michel, ka thĂ«nĂ« se BE-ja “do t’i mbĂ«shtesĂ« gjithmonĂ« tĂ« gjitha nismat rajonale qĂ« nxisin zhvillimin ekonomik dhe bashkĂ«punimin”, por po ashtu “i respekton vendimet e marra nga shtetet individuale”. Ballkani i Hapur, “pa garanci” pĂ«r respektimin e standardeve tĂ« BE-sĂ«. Disa ekspertĂ« tĂ«rheqin vĂ«rejtjen se Ballkani i Hapur “nuk Ă«shtĂ« i lidhur” me asnjĂ« standard tĂ« BE-sĂ«, ndryshe nga Procesi i Berlinit, i cili ka standarde tĂ« vendosura nga ‘acquis communautaire’, apo legjislacioni i BE-sĂ«.

ArbĂ«resha Loxha, drejtoreshĂ« e Grupit pĂ«r Studime Juridike dhe Politike nĂ« KosovĂ«, thotĂ« se Ballkani i Hapur mund edhe tĂ« bjerĂ« ndesh me Procesin e Berlinit, meqĂ« “fushĂ«veprimi i tĂ« dyja iniciativave Ă«shtĂ« realisht i njĂ«jtĂ«â€. Sipas saj, mungesa e garancisĂ« pĂ«r standardet e BE-sĂ« â€œĂ«shtĂ« shqetĂ«suese” pĂ«r Ballkanin e Hapur. “LiderĂ«t rajonalĂ« mund ta drejtojnĂ« atĂ« nĂ« pista qĂ« nuk janĂ« tĂ« kontrollueshme nga perspektiva e politikĂ«s sĂ« zgjerimit tĂ« BE-sĂ« dhe as tĂ« dedikuara pĂ«r sundimin e ligjit”, thotĂ« Loxha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.

UdhĂ«heqĂ«sit e “Ballkanit tĂ« Hapur”, megjithatĂ«, kanĂ« konfirmuar se do tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« njĂ« samit midis BE-sĂ« dhe Ballkanit PerĂ«ndimor, qĂ« mbahet mĂ« 23 qershor nĂ« Bruksel. PjesĂ«marrjen nĂ« kĂ«tĂ« samit e ka konfirmuar ndarazi edhe presidentja e KosovĂ«s, Vjosa Osmani.

Loxha vlerĂ«son se “Ballkani i Hapur ka hapĂ«sirĂ« tĂ« krijojĂ« edhe mĂ« shumĂ« ndasi”. “Lidershipi i Ballkanit tĂ« Hapur, ose ata qĂ« po e shtyjnĂ« kĂ«tĂ« iniciativĂ« janĂ« liderĂ«t e dy shteteve mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor – [ShqipĂ«risĂ« dhe SerbisĂ«] – dhe kjo, qĂ« nĂ« start, tregon pabarazi dhe tendencĂ« tĂ« tyre qĂ« tĂ« kenĂ« ndikim dhe ta udhĂ«heqin kĂ«tĂ« proces pa marrĂ« parasysh interesat e shteteve tĂ« vogla”, thotĂ« Loxha.

Me gjithĂ« thirrjet e iniciuesve tĂ« Ballkanit tĂ« Hapur, Kosova, Mali i Zi dhe Bosnje e Hercegovina vazhdojnĂ« tĂ« kundĂ«rshtojnĂ« tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e nismĂ«s. Osmani ka thĂ«nĂ« se Ballkani i Hapur nuk Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi parimet e bashkĂ«punimit rajonal dhe se gjashtĂ« shtetet e Ballkanit PerĂ«ndimor nuk trajtohen nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ«. Kryeministri i KosovĂ«s, Albin Kurti, ka thĂ«nĂ« se Ballkani i Hapur mĂ« shumĂ« i ngjan njĂ« “Ballkani tĂ« hapur pĂ«r ndikimet nga Lindja” sesa njĂ« nisme pĂ«r treg tĂ« pĂ«rbashkĂ«t rajonal. PĂ«rfaqĂ«suesit politikĂ« tĂ« Malit tĂ« Zi dhe Bosnje e HercegovinĂ«s kanĂ« thĂ«nĂ«, deri mĂ« tash, se nuk bĂ«hen pjesĂ« e nismave qĂ« mund tĂ« shihen si alternativĂ« e rrugĂ«s sĂ« tyre drejt integrimit nĂ« Bashkimin Evropian.

Deri ku kanĂ« shkuar dy proceset? NĂ« kuadĂ«r tĂ« nismĂ«s “Ballkani i Hapur”, ShqipĂ«ria, Serbia dhe Maqedonia e Veriut kanĂ« arritur njĂ« sĂ«rĂ« marrĂ«veshjesh, qĂ« thuhet se kanĂ« pĂ«r qĂ«llim pĂ«rmirĂ«simin e bashkĂ«punimit rajonal. MarrĂ«veshjet, mes tjerash, pĂ«rfshijnĂ« lĂ«vizjen e qytetarĂ«ve tĂ« tyre me letĂ«rnjoftime, bashkĂ«punim nĂ« lehtĂ«simin e importit dhe eksportit tĂ« mallrave, luftimin e evazionit fiskal, njohjen e diplomave universitare, bashkĂ«punimin kulturor dhe turistik, si dhe njĂ« memorandum mirĂ«kuptimi dhe bashkĂ«punimi pĂ«r qasje tĂ« lirĂ« nĂ« tregun e punĂ«s.

UdhĂ«heqĂ«sit e tri shteteve kanĂ« planifikuar qĂ« gradualisht tĂ« krijojnĂ« edhe njĂ« treg tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r 12 milionĂ« banorĂ« – aq sa kanĂ« tĂ« tria vendet bashkĂ«. Nga 1 janari i vitit 2023, ndĂ«rkaq, Ă«shtĂ« rĂ«nĂ« dakord qĂ« edhe kontrollet kufitare midis SerbisĂ«, MaqedonisĂ« sĂ« Veriut dhe ShqipĂ«risĂ« tĂ« hiqen. Takimi i fundit nĂ« kuadĂ«r tĂ« Ballkanit tĂ« Hapur Ă«shtĂ« mbajtur mĂ« 7 dhe 8 qershor nĂ« OhĂ«r tĂ« MaqedonisĂ« sĂ« Veriut. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, nĂ« kuadĂ«r tĂ« Procesit tĂ« Berlinit janĂ« paraparĂ« tĂ« shĂ«njestrohen katĂ«r fusha: zgjidhja e çështjeve tĂ« pazgjidhura dypalĂ«she dhe tĂ« brendshme; arritja e pajtimit nĂ« mes shoqĂ«rive nĂ« rajon; rritja e bashkĂ«punimit ekonomik rajonal; vendosja e bazave pĂ«r rritje tĂ« qĂ«ndrueshme. Por, Grupi pĂ«r Studime Politike dhe Juridike nĂ« KosovĂ« ka publikuar njĂ« hulumtim nĂ« vitin 2021, duke vlerĂ«suar se ky proces duhet tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« transparencĂ« nĂ« lidhje me progresin e punĂ«s nĂ« fushat qĂ« mbulon.

“Ekziston nevoja e krijimit tĂ« njĂ« kanali tĂ« pĂ«rbashkĂ«t komunikimi pĂ«r progresin e projekteve kyçe energjetike dhe infrastrukturore, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« sigurohet transparencĂ« dhe llogaridhĂ«nie”, thuhet, mes tjerash, nĂ« hulumtim. Vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor janĂ« nĂ« faza tĂ« ndryshme tĂ« integrimit nĂ« BE. Mali i Zi dhe Serbia kanĂ« pĂ«rparuar mĂ« sĂ« shumti, duke hapur tashmĂ« disa kapituj tĂ« negociatave tĂ« anĂ«tarĂ«simit me bllokun. ShqipĂ«ria dhe Maqedonia e Veriut janĂ« nĂ« pritje tĂ« hapjes zyrtare tĂ« bisedimeve tĂ« pranimit, ndĂ«rsa Kosova dhe Bosnje e Hercegovina kanĂ« vetĂ«m marrĂ«veshje stabilizim asociimi me BE-nĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« hapi i parĂ« drejt anĂ«tarĂ«simit nĂ« bllok./ REL

PĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e grupit “Balkanweb” mjafton tĂ« klikoni: Join Group dhe kĂ«rkesa do t’ju aprovohet menjĂ«herĂ«. Grupi Balkanweb


Burimi informacionit @BalkanWeb: Lexo me shume ne : www.botasot.al

Spread the love

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.