ANALIZA/ Qasjet e Fushatës, Belina Budini: Rama targeton emocionet, Basha arsyen



Fushata elektorale pĂ«r zgjedhjet e 25 prillit po shoqĂ«rohet me elemente tĂ« ndryshme pĂ«r secilin nga kampet politike. Prof. Asoc. Dr. Belina Budini, Dekane e Fakultetit tĂ« Shkencave Humane, Edukimit dhe Arteve Liberale nĂ« UET, pohon pĂ«r revistĂ«n “Monitor” se opozita ka zgjedhur njĂ« formĂ« mĂ« klasike dhe mĂ« tĂ« personalizuar, me takime derĂ« mĂ« derĂ«, ndĂ«rsa kampi qeveritar ka anuar mĂ« shumĂ« kah platformave mediatike, rrethuar me ekrane nĂ« vend tĂ« njerĂ«zve.

Belina-Budini-975

Në aspektin e gjuhës vërehet se, për herë të parë, nuk ka një gjuhë të vetme apo uniforme të të bërit fushatë nga ana e të gjitha palëve në prag të zgjedhjeve të përgjithshme në Shqipëri. Për kanalet e komunikimit, Budini nënvizon se Basha zgjodhi elementët amerikanë, siç ishte, për shembull, publikimi i një libri, që i drejtohet arsyes dhe reflektimit, kurse kryeministri Rama ka preferuar natyrën më teatrale të përcjelljes së mesazheve.

Cila është qasja që po vihet re në këtë fushatë elektorale nga partitë politike sa i takon formatit të zgjedhur të takimeve me elektoratin?

Fushata zgjedhore, edhe pse nën shenjën e pandemisë, ka nisur shumë përpara hapjes së saj zyrtare. Megjithëse kampi opozitar udhëhoqi termat për sa i përket planifikimit, sloganit, simbolikave dhe forumeve publike që paraprinë fushatën, me PR-in qeveritar mund të thuhet se kemi pasur një fushatë të vazhdueshme dhe të pandërprerë, pasi vetë qeverisja ka qenë vazhdimisht në funksion të PR-it dhe jo anasjellas.

Me mjetet dhe burimet maksimale në dispozicion, qeveria Rama i ka shteruar të gjitha mundësitë për ta bërë atë që ka thënë, ose për ta thënë atë që ka bërë. Fushata e pandërprerë në qeverisje, edhe në rrethanat e tërmetit apo të pandemisë, pra menaxhimi i opinionit publik, veçanërisht gjatë këtyre krizave, mund të thuhet se ka qenë edhe angazhimi i vetëm dhe prioritar i kryeministrit Rama.

Nuk e teprojmĂ« po tĂ« themi se, fushata pĂ«r zgjedhjet e 25 prillit, Ă«shtĂ« thjesht akti i fundit i njĂ« shfaqje tĂ« gjatĂ« nĂ« qeverisje nga kampi maxhoritar. Po aq virtuale sa termat e qeverisjes, edhe formatet e kĂ«tij akti tĂ« fundit vijojnĂ« tĂ« jenĂ« mĂ« tepĂ«r virtuale dhe me natyrĂ« teatrale. NĂ« dallim prej fushatĂ«s virtuale tĂ« kampit qeveritar dhe pavarĂ«sisht kufizimeve pĂ«r shkak tĂ« pandemisĂ«, fushata e PartisĂ« Demokratike, ka nisur nĂ« format mĂ« klasik, tĂ« personalizuar, ku dominojnĂ« takimet derĂ« mĂ« derĂ«. KĂ«tij turi njerĂ«zor tĂ« liderit tĂ« PartisĂ« Demokratike, kryeministri i Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur me njĂ« format tĂ« divulguar virtual tĂ« tipit “one man show” nĂ« njĂ« platformĂ« krejtĂ«sisht mediatike, rrethuar me ekrane nĂ« vend tĂ« njerĂ«zve.

Po gjuha e përdorur nga liderët politikë karshi palës tjetër si ju tingëllon? A është ajo një gjuhë arrogante, ironike, denigruese apo e matur dhe me mesazhe? Po gjuha karshi elektoratit?

Për herë të parë mund të themi se nuk ka një gjuhë të vetme, apo një lloj gjuhe uniforme të të bërit fushatë, nga ana e të gjitha palëve në prag të zgjedhjeve të përgjithshme në Shqipëri. Nga analiza e zgjedhjeve të mëparshme rezultonin kryesisht terma të përafërt ose ekuivalentë, por duket se nuancat, dallimet dhe kontrastet janë duke krijuar një pamje tjetër sa u përket mjeteve të shprehjes, qofshin ato verbale ose joverbale dhe ky është një lajm i mirë. Jo vetëm partitë e reja kanë hyrë me një gjuhë të re, por një regjistri të tillë normalizimi të gjuhës i është përgjigjur edhe Partia më e madhe e opozitës, Partia Demokratike.

Një lloj paraleleje mund të hiqet vetëm sa i përket gjuhës së ashpër të përdorur nga PS dhe LSI, me përfaqësuesit e tyre më të lartë. Mesazhet denigruese, arrogante dhe të ashpra të protagonistëve politikë përkundrejt njëri-tjetrit nuk kanë munguar, por këtyre mjeteve u është drejtuar së pari kampi qeveritar dhe vetë kryeministri Rama, i cili ricikloi gjuhën e harruar të kohës kur ishte përballë Berishës, edhe pse jo me të njëjtat efekte si dikur.

Me njĂ« sjellje prej opozitari agresiv ndaj kundĂ«rshtarit politik, gjuha dhe imazhet qĂ« pĂ«rdori vetĂ« kryeministri nĂ« adresĂ« tĂ« kandidatĂ«ve pĂ«r deputetĂ«, duke u vĂ«nĂ« etiketa dhe diçitura denigruese, nuk gjeti gjithsesi tĂ« njĂ«jtĂ«n eko nga pala tjetĂ«r, duke rezultuar kĂ«sisoj njĂ« fiasko, nĂ« mos njĂ« “bumerang” pĂ«r vetĂ« RamĂ«n. Departamenti i Komunikimit nĂ« UET do ta monitorojĂ« dhe analizojĂ« mĂ« nga afĂ«r gjuhĂ«n e fushatĂ«s nĂ« vijim, si pjesĂ« e njĂ« projekti kĂ«rkimor nĂ« grup me pedagogĂ«t e kĂ«tij departamenti dhe atĂ«herĂ« do tĂ« mund tĂ« kemi njĂ« tablo mĂ« tĂ« qartĂ« tĂ« zhvillimeve nĂ« kĂ«tĂ« drejtim.

Do të analizohet edhe gjuha përkundrejt elektoratit, termat më të përdorur dhe natyra e këtyre komunikimeve. Deri tani, mesazhet adresuar elektoratit kanë qenë përgjithësisht të përmbajtura, edhe pse nuk ka munguar marketingu agresiv, teknikë e përdorur edhe në fushatat e mëparshme, si mënyrë imponuese për të bindur elektoratin, në të gjitha format.

Komunikimi bĂ«het jo vetĂ«m pĂ«rmes tĂ« folurit, por edhe veshja apo paraqitja e politikanĂ«ve jashtĂ« kornizave politike dhe nĂ« ambiente familjare, njĂ« zgjedhje qĂ« po e shohim edhe nĂ« kĂ«tĂ« fushatĂ«. Liderin e PD e kemi parĂ« me xhinse dhe njĂ« veshje ‘casual’ nĂ« takime me elektoratin apo nĂ« momente familjare qĂ« janĂ« ndarĂ« nĂ« disa raste. Nga ana tjetĂ«r, Rama ka braktisur kĂ«tĂ« format qĂ« e ndoqi nĂ« vitin 2013. Si i shihni kĂ«to komunikime dhe a janĂ« efektive pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« pĂ«r vete elektoratin? ÇfarĂ« mesazhesh pĂ«rçojnĂ« sot dy liderĂ«t kryesorĂ« nĂ« vend nĂ«pĂ«rmjet kĂ«tyre aspekteve?

Elementet pamore kanĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e tyre, sidomos nĂ« kushtet e mediatizimit tĂ« plotĂ«. Edhe pse Ă«shtĂ« herĂ«t pĂ«r tĂ« folur pĂ«r “look”-un e fushatĂ«s intensive, kur kodet pĂ«rgjithĂ«sisht bĂ«hen mĂ« tĂ« lexueshme, deri tani, kodet e thyera i kemi parĂ« mĂ« tepĂ«r te Basha, ndĂ«rsa te Rama, njĂ« paraqitje mĂ« tĂ« pĂ«rmbajtur po tĂ« kemi parasysh thyerjet e mĂ«hershme tĂ« kodeve tĂ« paraqitjes prej tij.

Duket se për të, kjo nuk do të jetë një fushatë e shpenguar dhe e lirshme, sikurse ajo për zgjedhjet vendore. Kandidatin e së djathtës për kryeministër e kemi parë ndërkohë në formate pak më të lirshme sesa zakonisht, edhe pse në tërësi, kodi i tij i paraqitjes mbetet konservator, pra ai i një politikani normal.

Si e shihni ne tërësi marketingun qe po bëjnë partitë ne këtë fushate sa u takon elementeve vizuale, sloganeve të zgjedhur, kanaleve të komunikimit të përzgjedhur për transmetimin e mesazheve?

Strategjitë e marketingut politik reflektojnë profesionalizimin e politikës dhe duket se i lihet gjithnjë e më pak vend improvizimit, apo institucioneve në këtë drejtim. Fushatat janë të mbështetura në praktika të mirëstudiuara që nga sloganet e spotet, videot apo imazhet, si dhe sondazhet e opinionit publik, duke u bazuar në kërkime të marketingut, analiza kompjuterike të modeleve të votimit të ngjashme me analizat e shitjeve, por edhe në ekspertizën direkte të agjencive të menaxhimit të fushatave, ndërsa shpenzimet mbeten gjithnjë mjaft të larta në të gjithë këto zëra.

TanimĂ« mund tĂ« thuhet se fushatat zgjedhore ndjekin njĂ« metodologji thuajse shkencore dhe tĂ« sofistikuar. Po kĂ«shtu janĂ« zgjedhur edhe sloganet, tĂ« tre sloganet e partive kryesore pĂ«rmbajnĂ« fjalĂ«n ShqipĂ«ri, qĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« jetĂ« rastĂ«si. E para qĂ« e ka prezantuar sloganin e fushatĂ«s sĂ« vet, “ShqipĂ«ria fiton”, ka qenĂ« Partia Demokratike e ndjekur nga PS me sloganin “ShqipĂ«ria e ardhmja jonĂ«â€ dhe LSI, qĂ« ka dalĂ« me sloganin “ShqipĂ«ria, shtĂ«pia juaj”.

Sa u pĂ«rket kanaleve pĂ«r transmetimin e mesazheve, ato janĂ« tĂ« shumta dhe tĂ« larmishme nĂ« kushtet e mediave tĂ« reja, ku ka marrĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tepĂ«r shtrirje edhe pĂ«rdorimi i rrjeteve sociale, si pjesĂ« e integruar tanimĂ« e komunikimeve dhe marketingut politik. NjĂ« nga kanalet mĂ« rrallĂ« tĂ« pĂ«rdorur nĂ« kontekstin e fushatĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri, edhe pse Ă«shtĂ« njĂ« praktikĂ« e zakonshme, sidomos nĂ« zgjedhjet pĂ«r president nĂ« ShBA, ishte publikimi i njĂ« libri politik nga kandidati pĂ«r kryeministĂ«r, Lulzim Basha. Mesazhin mĂ« tĂ« gjatĂ« drejtuar votuesve ose shqiptarĂ«ve, lideri i PartisĂ« Demokratike zgjodhi ta pĂ«rcillte nĂ«pĂ«rmjet librit “Misioni im”, tĂ« cilin e quan ndryshe edhe njĂ« letĂ«r drejtuar shqiptarĂ«ve.

Ky Ă«shtĂ« njĂ« format, ose zhanĂ«r i natyrĂ«s racionale, njĂ« medium qĂ« i drejtohet arsyes dhe reflektimit. NdĂ«rkohĂ« Rama ka preferuar natyrĂ«n mĂ« teatrale tĂ« pĂ«rcjelljes sĂ« mesazheve tĂ« veta tĂ« gjata, nĂ«pĂ«rmjet performancave tĂ« formatit “one man shoĂ«â€, mĂ« tepĂ«r me natyrĂ« emocionale sesa racionale. Kjo pĂ«rzgjedhje e mediumeve mund tĂ« interpretohet edhe si nevojĂ«, ose ftesĂ« nga ana e tyre, pĂ«r elektoratin qĂ« tĂ« arsyetojĂ« nĂ« rastin e BashĂ«s ose tĂ« afeksionohet nĂ« rastin e RamĂ«s. Format e zgjedhura mund tĂ« zbulojnĂ« kĂ«sisoj thelbin ose motivin e ofruar zgjedhĂ«sve me RamĂ«n, i cili synon ende tĂ« joshĂ« pĂ«rmes emocionit dhe me BashĂ«n, i cili synon tĂ« bindĂ« nĂ«pĂ«rmjet arsyes.

NĂ« raportin e marketimit tĂ« liderit apo partisĂ« si “liste” me disa figura tĂ« evidentuara, cilin format shihni se kane zgjedhur sot PD dhe PS?

Sa i përket marketimit, nëpërmjet listës së kandidaturave për deputetë, sërish strategjitë kanë qenë të ndryshme. Edhe pse lideri mbetet orbital sipas modelit amerikan, elementet alla shqiptarë të përzgjedhjes apo të pozicionimit në këto lista mbeten të paqartë pothuajse nga ana e të gjitha palëve.

Listat duken shpesh si tĂ« arnuara apo tĂ« sajuara, ndĂ«rsa pĂ«rpjekja pĂ«r t’i shpjeguar ato, shpesh duket si pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« mbuluar arsyet e vĂ«rteta tĂ« atyre pĂ«rbĂ«rjeve, shenjĂ« e qartĂ« e nevojĂ«s pĂ«r mĂ« tepĂ«r demokratizim dhe faktorizim partiak, pĂ«rtej njĂ«shit brenda kĂ«tyre strukturave. NĂ« kĂ«tĂ« aspekt bĂ«ri mĂ« tepĂ«r pĂ«rshtypje formati i listave tĂ« RamĂ«s, pĂ«r shkak tĂ« riqarkullimit tĂ« disa figurave tĂ« konsumuara nĂ« qeverisje apo nĂ« parti, pĂ«r tĂ« krijuar ndoshta pĂ«rshtypjen e njĂ« vetĂ«pastrimi, edhe pse nuk kuptohen cilat janĂ« kriteret dhe kontributet direkte tĂ« figurave tĂ« tjera tĂ« vendosura nĂ« ballĂ«.

Komunikimi i tyre pĂ«rtej simbolikĂ«s sĂ« vendosjes nĂ« lista, deri tani, ka lĂ«nĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« dĂ«shiruar, ndĂ«rsa ka nisur tĂ« duket mĂ« tepĂ«r si njĂ« artificĂ« sesa si njĂ« rifreskim apo mundĂ«si pĂ«r t’u hapur rrugĂ«n protagonistĂ«ve tĂ« rinj. ZvetĂ«nimi i “Rilindjes” duket tĂ« jetĂ« njĂ« arsye tjetĂ«r e kĂ«saj lĂ«vizjeje, qĂ« synon tĂ« krijojĂ« idenĂ« tek elektorati i majtĂ« tĂ« rikthimit tek PS-ja. Partia Demokratike ka aktivizuar, ndĂ«rkohĂ«, tĂ« gjithĂ« eksponentĂ«t e vet mĂ« pĂ«rfaqĂ«sues nĂ« struktura dhe nĂ« media, edhe pse fragmentimin e sĂ« djathtĂ«s nuk e ka nĂ« favor, pavarĂ«sisht pĂ«rpjekjes pĂ«r ta kompensuar me koalicionin e gjerĂ« opozitar.

© Panorama.al Burimi informacionit @Panorama.al: Lexo me shume: www.botasot.al

Spread the love

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *