Historia e konfliktit izraelito-palestinez/ Si filloi dhe arsyet pse nuk do të zgjidhet shpejt

NjĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i luftimeve midis izraelitĂ«ve dhe palestinezĂ«ve ka bĂ«rĂ« qĂ« Kombet e Bashkuara tĂ« paralajmĂ«rojnĂ« pĂ«r njĂ« “luftĂ« mĂ« tĂ« zgjeruar nĂ« rast se nuk do tĂ« ndalet”.

Dhuna e fundit pasoi një muaj të tensioneve në rritje në Jerusalem, megjithëse konflikti ka vazhduar për dekada, raporton bbc.

Të paktën 145 njerëz janë vrarë në Gaza që nga e hëna, duke përfshirë 39 fëmijë dhe 22 gra.

Dhjetë vetë u vranë në Izrael, duke përfshirë një djalë pesë vjeç dhe një ushtar.

Si filloi?

Britania e Madhe mori kontrollin e zonës së njohur si Palestina pasi sundimtari i asaj pjese të Lindjes së Mesme, Perandoria Osmane, u mund në Luftën e Parë Botërore.

Toka ishte e banuar nga një pakicë hebrenj dhe shumicë arabe.

Tensionet midis dy popujve u rritĂ«n kur bashkĂ«sia ndĂ«rkombĂ«tare i dha britanikĂ«ve detyrĂ«n e krijimit tĂ« njĂ« “shtĂ«pie kombĂ«tare” pĂ«r hebrenjtĂ«.

Për këta të fundit, ajo ishte shtëpia e tyre stërgjyshore, por arabët palestinezë gjithashtu pretenduan tokën dhe kundërshtuan këtë veprim.

Midis viteve 1920 dhe 1940, rritet numri i hebrenjve që arritën atje pas Holokaustit të Luftës së Dytë Botërore.

Dhuna midis hebrenjve dhe arabëve si dhe kundër sundimit britanik, gjithashtu u rrit.

NĂ« 1947, Organizata e Kombeve tĂ« Bashkuara votoi qĂ« Palestina tĂ« ndahet nĂ« shtete tĂ« ndara – hebrenj dhe arab, me Jerusalemin duke u bĂ«rĂ« njĂ« qytet ndĂ«rkombĂ«tar.

Ky plan u pranua nga udhëheqësit hebrenj, por u refuzua nga pala arabe dhe nuk u zbatua kurrë.

Krijimi i Izraelit dhe ‘katastrofa’

Në vitin 1948, në pamundësi për të zgjidhur problemin, sundimtarët britanikë u larguan gjersa udhëheqësit hebrenj shpallën krijimin e shtetit të Izraelit.

Shumë palestinezë kundërshtuan dhe pasoi një luftë. Trupat nga vendet fqinje arabe e ndihmuan.

Qindra mijĂ«ra palestinezĂ« u larguan ose u detyruan tĂ« largohen nga shtĂ«pitĂ« e tyre nĂ« atĂ« qĂ« ata e quajnĂ« Al Nakba, ose “Katastrofa”.

Në kohën kur luftimet përfunduan në vitin 1949, Izraeli kontrollonte pjesën më të madhe të territorit.

Jordania pushtoi tokën e cila u bë e njohur si Bregu Perëndimor dhe Egjipti pushtoi Gazën. Jerusalemi ishte i ndarë midis forcave izraelite në Perëndim dhe forcave jordaneze në Lindje.

PĂ«r shkak se nuk kishte kurrĂ« njĂ« marrĂ«veshje paqeje – secila palĂ« fajĂ«soi tjetrĂ«n – kishte mĂ« shumĂ« luftĂ«ra dhe luftime nĂ« dekadat qĂ« pasuan.

Izraeli ende pushton Bregun Perëndimor dhe megjithëse u tërhoq nga Gaza, Kombet e Bashkuara ende e konsiderojnë atë pjesë të tokës si pjesë të territorit të okupuar.

Izraeli pretendon të gjithë Jerusalemin si kryeqytetin e tij, ndërsa palestinezët pretendojnë Jerusalemin Lindor si kryeqytetin e një shteti të ardhshëm palestinez. Shtetet e Bashkuara janë një nga vendet e vetme që njohin pretendimet e Izraelit për të gjithë qytetin.

Në 50 vitet e kaluara Izraeli ka ndërtuar vendbanime në këto zona, ku tani jetojnë më shumë se 600 mijë hebrenj.

Palestinezët thonë se këto janë të paligjshme sipas ligjit ndërkombëtar dhe janë pengesa për paqen, por Izraeli e mohon këtë.

ÇfarĂ« po ndodh tani?

Tensionet shpesh janë të larta midis Izraelit dhe Palestinës që jetojnë në Jerusalemin Lindor, Gazës dhe Bregut Perëndimor.

Gaza drejtohet nga një grup militant palestinez i quajtur Hamas, i cili ka luftuar Izraelin shumë herë. Izraeli dhe Egjipti kontrollojnë fuqishëm kufijtë e Gazës dhe e ndihmon me armë Hamasin.

Palestinezët në Gaza dhe Bregun Perëndimor thonë se po vuajnë për shkak të veprimeve dhe kufizimeve izraelite. Izraeli thotë se po vepron vetëm për të mbrojtur veten nga dhuna palestineze.

Gjërat janë përshkallëzuar që nga fillimi i muajit të shenjtë mysliman të Ramazanit, në mes të prillit 2021, me përplasje midis policisë izraelite dhe palestinezëve.

Kërcënimi me dëbim i disa familjeve palestineze në Jerusalemin Lindor gjithashtu ka shkaktuar zemërim.

Cilat janë problemet kryesore?

Ka një numër çështjesh për të cilat Izraeli dhe Palestina nuk mund të bien dakord.

KĂ«to pĂ«rfshijnĂ« atĂ« qĂ« duhet tĂ« ndodhĂ« me refugjatĂ«t palestinezĂ«, nĂ«se vendbanimet hebraike nĂ« Bregun PerĂ«ndimor tĂ« okupuar duhet tĂ« qĂ«ndrojnĂ« ose tĂ« hiqen, nĂ«se tĂ« dy palĂ«t duhet tĂ« ndajnĂ« Jerusalemin, dhe – ndoshta mĂ« e ndĂ«rlikuara nga tĂ« gjitha – nĂ«se njĂ« shtet palestinez duhet tĂ« krijohet sĂ« bashku me Izraelin.

Bisedimet e paqes po zhvillohen brenda dhe jashtë për më shumë se 25 vjet, por deri më tani nuk e kanë zgjidhur konfliktin.

ÇfarĂ« na pret e ardhmja?

Me pak fjalë, situata nuk do të zgjidhet së shpejti.

Plani mĂ« i fundit i paqes, i pĂ«rgatitur nga Shtetet e Bashkuara, kur Donald Trump ishte President – i quajtur “marrĂ«veshja e shekullit” nga kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu – Ă«shtĂ« hedhur poshtĂ« nga palestinezĂ«t pasi, sipas tyre, ishte i njĂ«anshĂ«m.

Çdo marrĂ«veshje e ardhshme e paqes do tĂ« ketĂ« nevojĂ« qĂ« tĂ« dy palĂ«t tĂ« bien dakord pĂ«r zgjidhjen e çështjeve komplekse.

Derisa të ndodhë kjo, konflikti do të vazhdojë dhe do të kemi edhe më shumë viktima nga të dyja palët.

PĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e grupit “Balkanweb” mjafton tĂ« klikoni: Join Group dhe kĂ«rkesa do t’ju aprovohet menjĂ«herĂ«. Grupi Balkanweb

Burimi informacionit @BalkanWeb: Lexo me shume ne : www.botasot.al

Spread the love

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *